Wat is het verschil tussen een vergrijpboete en een verzuimboete?

Een verzuimboete (art 67a t/m 67c AWR) wordt opgelegd voor een vorm van nalatigheid: te laat aangifte doen, te laat betalen. De boete is relatief beperkt en zonder schuldonderzoek. Een vergrijpboete (art 67d t/m 67f AWR) vereist opzet of grove schuld bij u, en kan oplopen tot 100 procent van de te weinig betaalde belasting (in fraude-situaties zelfs hoger). De bewijslast voor opzet of grove schuld ligt bij de inspecteur.

Wie moet bewijzen dat ik opzettelijk fout zat?

De inspecteur. Voor een vergrijpboete moet hij overtuigend aantonen dat u opzettelijk of grof schuldig een onjuiste aangifte heeft gedaan of belastingplicht heeft verzaakt. Bij verzuimboete is geen schuldonderzoek vereist; de boete valt al bij een formele tekortkoming. Op de bewijspositie voor vergrijpboete valt vaak inhoudelijk verweer te voeren.

Wat is een pleitbaar standpunt?

Een pleitbaar standpunt is een rechtsopvatting die, gelet op stand van wet en rechtspraak, in redelijkheid verdedigbaar was, ook al wijkt zij af van wat de inspecteur juist acht. Wie zich op een pleitbaar standpunt heeft beroepen, kan geen vergrijpboete krijgen: het ontbreekt aan opzet of grove schuld. De toets is objectief en wordt door de rechter onafhankelijk uitgevoerd.

Kan een vergrijpboete worden gematigd?

Ja. Het Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst (BBBB) noemt strafverminderende omstandigheden: financiële omstandigheden, wanverhouding tot verwijtbaarheid, overschrijding van de redelijke termijn (artikel 6 EVRM), of een eigen aandeel van de inspecteur in het ontstaan van het verzuim. Per omstandigheid is een procentuele matiging gebruikelijk.

Advocaat vergrijpboete en verzuimboete

Q: Doen jullie ook FIOD en fiscaal strafrecht?

Nee. Wij richten ons op het bestuurlijke en civielrechtelijke fiscaal procesrecht. Bij strafrechtelijke vervolging dragen wij over aan een gespecialiseerde collega met behoud van dossierkennis, zodat de zaak niet onderbroken raakt.

Een fiscale boete maakt een correctie persoonlijker. Het is niet meer alleen “u moet bijbetalen”, het is “u heeft iets fout gedaan en daar staat een sanctie op”. Voor ondernemers, DGA’s en bestuurders raakt dat direct reputatie en zakelijke verhoudingen.

Het Nederlandse fiscale boetestelsel kent twee soorten boetes: verzuimboetes (relatief lage boete zonder schuldonderzoek) en vergrijpboetes (hoge boete met bewijslast voor opzet of grove schuld). Hieronder hoe beide werken, waar uw bewijspositie ligt en welke verweren slagen.

Wij richten ons op het bestuurlijke en civielrechtelijke deel van het fiscaal procesrecht. Strafrechtelijke vervolging (FIOD-onderzoek, vervolging door het Openbaar Ministerie) doen wij niet. Komt het tot een strafrechtelijke wending, dan zorgen wij voor warme overdracht aan een gespecialiseerde collega.

Wat is een verzuimboete?

Een verzuimboete wordt opgelegd voor een formele tekortkoming, zoals te laat aangifte doen of te laat betalen. De boetebedragen staan in de wet en in het Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst. Voor een verzuimboete is geen schuldonderzoek vereist: de tekortkoming zelf is voldoende.

Belangrijke verzuimboetes:

Aangifteverzuim (artikel 67a AWR): tot enkele honderden euro’s per niet-tijdig ingediende aangifte
Betalingsverzuim (artikel 67c AWR): doorgaans een percentage van het verschuldigde, met een minimum en een maximum
Verzuim bij aangifte loonheffing en BTW (artikel 67b AWR): vergelijkbaar regime

Verweer tegen een verzuimboete loopt meestal via twee routes: aantonen dat het verzuim niet aan u te wijten is (afwezigheid van alle schuld, AVAS), of beroep op het beleid dat de Belastingdienst zelf hanteert (het BBBB).

Wat is een vergrijpboete?

Een vergrijpboete wordt opgelegd wanneer de inspecteur meent dat u opzettelijk of grof schuldig een onjuiste aangifte heeft gedaan of belastingplicht heeft verzaakt. De wettelijke grondslag staat in artikel 67d (te lage aangifte), 67e (navordering bij opzet) en 67f (te late of onjuiste betaling).

De boete kan oplopen tot honderd procent van de te weinig betaalde belasting. In situaties van fraude met buitenlands vermogen ligt de standaard zelfs hoger (driehonderd procent). Naast de financiële schade speelt reputatie-impact: de boete wordt formeel vastgelegd en kan bij verdere onderzoeken meewegen.

Wie moet bewijzen dat u opzettelijk fout zat?

Voor een vergrijpboete ligt de bewijslast bij de inspecteur. Hij moet overtuigend aantonen dat sprake is van opzet of grove schuld. De rechtspraak van de Hoge Raad heeft die maatstaf nader ingevuld:

Opzet: bewust handelen of bewust niet-handelen met de wetenschap dat dit tot te weinig belasting leidt. Voorwaardelijk opzet (aanvaarden van een aanmerkelijke kans op een fout) valt eronder.
Grove schuld: een aan opzet grenzende mate van nalatigheid. Niet elke fout of vergissing is grove schuld; vereist is een ernstige zorgvuldigheidsschending.

Sluitend bewijs lukt de inspecteur niet altijd. Verweer richt zich dan op:

Het ontbreken van bewustheid bij u (geen wetenschap, geen voorwaardelijk opzet)
De redelijkheid van uw eigen kennisniveau in fiscale kwesties
De rol van uw adviseur (een fout van de adviseur leidt niet automatisch tot opzet bij u)
De pleitbaarheid van uw standpunt

Pleitbaar standpunt als verweer

Een pleitbaar standpunt is een rechtsopvatting die, gegeven de stand van wet en rechtspraak op het moment van de aangifte, in redelijkheid verdedigbaar was. Ook als de inspecteur of de rechter een ander standpunt juist acht, kan een pleitbaar standpunt vergrijpboete blokkeren. Het ontbreekt dan aan opzet en aan grove schuld.

De toets is objectief: niet wat u dacht, maar wat een redelijk denkend fiscalist op dat moment had kunnen menen. De rechter beoordeelt het standpunt zelfstandig, los van de visie van de inspecteur. In bezwaar- en beroepsprocedures wordt pleitbaarheid vaak met succes ingezet, ook tegen aanslagen met een formeel ander oordeel.

Matiging van een vergrijpboete

Als de boete vaststaat, kan deze nog worden gematigd. Het BBBB noemt diverse strafverminderende omstandigheden:

Wanverhouding tussen boete en ernst van de gedraging: wanneer de boete onevenredig is in verhouding tot wat u feitelijk heeft veroorzaakt
Slechte financiële omstandigheden: bij aantoonbare betalingsmoeilijkheden kan matiging in beeld komen
Eigen aandeel van de Belastingdienst: als de inspecteur de tekortkoming mede heeft veroorzaakt door onduidelijke voorlichting of inactief toezicht
Overschrijding van de redelijke termijn (artikel 6 EVRM): bij procedures die te lang lopen kan op die grond een procentuele vermindering worden bedongen

Matiging is geen automatisme. Een gemotiveerde toelichting met onderbouwing van de omstandigheden is vereist, in bezwaar of in beroep.

Inkeer als preventief alternatief

Voor situaties waarin u zelf vermoedt dat eerder onjuist of onvolledig aangifte is gedaan, opent de inkeerregeling (artikel 67n AWR) soms een route waarmee de vergrijpboete kan worden voorkomen of gematigd. Inkeer is een eigen vakgebied met eigen voorwaarden en termijnen, en wordt op onze website apart behandeld op de pagina Inkeerregeling.

Wat doen wij

Wij voeren verweer tegen fiscale boetes in elke fase:

Bezwaar tegen vergrijpboete en verzuimboete
Beroep bij de rechtbank en hoger beroep bij het gerechtshof
Bij cassatie warme overdracht aan een cassatieadvocaat
Pleitbaar-standpunt-verweer als blokkade voor opzet of grove schuld
Matiging-onderbouwing volgens BBBB
Doorverwijzing naar onze Inkeer-pagina wanneer vrijwillige verbetering het sterkere spoor is

Wij doen géén fiscaal strafrecht. Bij overgang naar strafrechtelijke vervolging dragen wij over aan een gespecialiseerde collega, met behoud van dossierkennis. Het eerste oriëntatiegesprek is kosteloos.